فقه و اصول

کارگاه :  احکام بانکداری

بانکداری جهات مختلفی دارد که از زوایای مختلفی می توان بررسی نمود.ما در مسئله بانک چند کارکرد داریم.

·        پول گذاشتن در بانک

1) پس انداز: به عنوان قرض الحسنه

2) حساب جاری: نه سودی داده می شود و نه سودی گرفته می شود.

3) حساب سپرده

 در پس انداز آیا قرعه کشی اشکال دارد یا نه؟

در صورتی موقع دادن پول به بانک شرط قرعه کشی کنید : ربا

اگر شرط در قرعه کشی نکنید اما می دانیم که ما را در قرعه کشی شرکت می دهند و  اما اگر ما را در قرعه کشی شرکت نداند نگویید حق ما را ضایع کردند بلکه بد قولی کردند ، اشکال ندارد ( بر خلاف جایی که شرط کردیم خود را طلب کار اضافه می دانیم)

حساب سپرده گذاری:

1) بانکداری ربوی قطعاً ربا است.

2) بانکداری بدون ربا ، سپرده گذار بانک را وکیل می کند که از طرف او معاملات مشروع انجام دهد و درصدی از سود را به سپرده گذار بپردازد.

       پول به بانک می دهیم و ماهانه سود می گیریم             ربا

سؤال :  این در نیت فرد سپرده گذار است   فرد سپرده گذار بانک را وکیل می کند.

جواب : اما به آنجا امضاء کرده اما نمی داند وکیل اصلاً چیه؟ پول به عنوان قرض الحسنه به بانک پرداخت می شود.

 سؤال : نمی دانیم که به بانک چه مقدار سود می رسد؟ این سود تضمین شده که بانک به ما می پردازد چیست؟

جواب : بانک می داند که این حد پول مثلاً %15سود می رسد لذا اسمش را سود علی الحساب گذاشتند ، محاسبه بر عهدۀ بانک است و آن ها باید حساب کند بانک باید معامله انجام بدهد . 

 سؤال : می تواند زیان را حساب کنند تا اعتراض نکند؟

جواب : اگر بانک زیان  را دهد دیگر سودی به فرد تعلق نمی گیرد. بانک مجموع را در نظر می گیرد تا ضرر به کسی نرسد.

 سؤال : سودهایی که ماه به ماه به حساب می ریزند آیا خمس تعلق می گیرد؟

جواب : سر سال خمسی ، به سود خمس تعلق می گیرد.

 سؤال : این سود از شهریه باشد؟

جواب : فتوا مختلف است.

 سؤال : حکم ربا گرفتن از بانک های غیر اسلامی چیست؟

جواب : ربا گرفتن از کافر اشکال ندارد.

سؤال : ربا گرفتن از کافر چه حکمی دارد؟

جواب : اختلاف است ، برخی ربا گرفتن از کافر ذمی را دارای اشکال می بینند.

بانک بدون ربا – بانکداری معمول دارای ربا است.

پول هایی که به بانک پرداخته می شود ، تخصیص منابع نام دارد.

تخصیص منابع   قرض الحسنه   بدون بهره   کار مزد

سؤال : آیا قرض الحسنه بدون کارمزد حلال است یا نه؟

جواب :نظر امام ، رهبری ، مکارم و ...: اگر کارمزد ، مزد کار باشد اشکال ندارد، اما اگر بیشتر از این باشد اشکال دارد .

آقای گلپایگانی، صافی و... : کارمزد را دارای اشکال می دانند.

مثلاً الان می گویند : کار مزد بانک 4%  است 000/100-000/4

ده بار مراجعه به بانک- 000/000/4- 000/000/000/1

یک دفترچه 10 برگی – 000/000/1

10×5 وقت بانک  - 396000- اگر کار مزد باشد اشکال ندارد.

تسهیلات بانکی : مجموعه معاملاتی است که برا یرفاه بیشتر مشتری و سود بانک انجام می دهد.

لوازم منزل ، ماشین، وسایل اولیه کارخانه، لوازم سرمایه ای برای کار و ... شما اگر این ها را می خواهید ما یک فرمول داریم .

بانک این  لوازم را نقد تهیه می کند و به اقساط گرانتر می فروشد.

مثلاً 000/000/2 میلیون یخچال می گیرد و به فرد دو میلیون و پنجاه می فروشد ، فروش قسطی و این اشکالی نداردزیرا سود معامله نسیه است.

اجازه شرط تملیک

خانه را به 20 میلیون تومان می خرد و به شخص 15 ساله اجاره می دهد و شرط می کند اگر اقساط را مرتب پرداخت کند پس از 15 سال مالک خانه می شود، این هم اشکال ندارد.

اقسام دیگر معاملات بانکی :

1) مضاربه

2) مشارکت                 اگر به قانون بانکداری توجه شود این سه اقسام هم بدون ربا می شود.

3) جعاله

در مضاربه بانک شریک خانه است ، صاحب خانه ، ده تومان بانک و 20 میلیون تومان می پردازد در نتیجه دو سوم خانه مال بانک می شود. بانک سهم شریک را قسطی خریداری می کند، یا سهم شریک را اجاره می کند.

 یا بانک وکالت دهد از طرف بانک ماشین بخرد با وکالت بانک ماشیت را به طور قسطی به خودتان بفروشی ، پولی که اضافی می پردازد سود معامله است و اشکال ندارد.

ماشین را بخرد و به شخص دیگر بفروشد (ماشینی که مالک شده) از پولش می توان استفاده نمود و اشکال ندارد.

مثال: یخچال دو میلیونی بانک می خرد و به شما دو میلیون و نیم می فروشد و شما صاحب یخچال می شوید سپس شما به کسی دیگر می فروشید دو یا سه میلیون با پول آن می تواند در هر جا استفاده کند و اشکال ندارد.