فقه و اصول

هدف از برگزاري كارگاه:

به دليل استقبال كم‌نظير طلاب از برگزاري كارگاه‌هاي دانش‌افزايي، اين كارگاه با حضور 75 نفر از طلاب در دو ساعت 9:30-8 و 11:30-10 برگزار گرديد.

انجمن علمي پژوهشي فقه و اصول با همكاري گروه و تحت نظر معاونت پژوهش اقدام به برگزاري كارگاه دانش افزايي با موضوع روش تدريس احكام نمود كه اين كارگاه با موضوعيت عمومي كه داشت با استقبال خوبي مواجه گرديد.

اين كارگاهها با حضور استاد سركار خانم صفايي و اعضاي انجمن علمي پژوهشي فقه و اصول و طلاب به مدت سه روز برگزار گرديد.

نحوه اجرا و مسائل تدريس شده به شرح صفحات بعدي مي‌باشد.

اهم مباحث مطرح شده در جلسه اول:

* آموزش احکام:

1. مسئولیت آموزش احکام:

-    جهل به احکام شرعیه: اگر کسی بر اثر جهل به حکم خلاف کند، اعلام و بیان حکم واجب است.

-    جهل به موضوعات از جمله: موضوعاتی که شارع مقدس به هیچ وجه راضی نیست در خارج واقع شود، موضوعاتی که ما سبب در انجام حرام شویم، موضوعاتی که طهارت واقعی برای مکلف در آنها شرط است.

2. ارزش و پاداش آموزش احکام:

قال رسول الله (ص): ان معلم الخیر یستغفر له دواب الارض وحیتان البحر و کل ذی روح فی الهواء و جمیع اهل و جمیع اهل السماء و الارض.

پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: کسی که چیزهای خوب به دیگران تعلیم می دهد تمامی جنبندگان زمین و ماهیان دریا و موجودات زنده در هوا و همه ساکنان زمین و آسمان برای او استغفار می کنند.

3. پرهیز از دین سازی:

خداوند می فرماید: هرگاه او سخنی دروغ برما بست، ما او را با قدرت می گرفتیم، سپس رگ قلبش را قطع می کردیم و هیچ یک از شما نمی توانست مانع شود و از او حمایت کند.

4. شهامت نمی دانم گویی:

در آموزش احکام باید تا حکمی برای انسان صد در صد روشن نشده و بیان نکنند و در هنگام پاسخ گویی اگر حکمی را تعیین ندارد شهامت نمی دانم گویی را از دست ندهد.

* روش های تدریس:

-    روش غیر فعال: فقط استاد صحبت می کند.

-    روش فعال: کلاس به شیوه های پرسش و پاسخ، بحث گروهی و یا آموزش عملی اداره می شود.

* روش های بیان احکام:

1. روشهای عملی: بهترین روش برای بیان و آموزش احکام.

2. روش نظارت و بیان نقایص: مثلا یکی وضو بگیرد و دیگران نظارت کنند و نقایص را بگویند.

. روش آموزش غیر مستقیم

4. روش قاعده ای: شامل قاعده استصعاب، قاعده فراغ، قاعده طهارت و قاعده نیم فواده ها.

5. روش انضمامی تلفیقی: روشی است که با منضم کردن دو یا چند باب فقهی به دست می آید.

اهم مباحث مطرح شده در جلسات دوم و سوم:

* شاخص ها و عوامل موفقیت در تدریس:

1. عامل علمی: شامل شاخص های اختصاصی و شاخص های عمومی (کامل بودن مطالب درسی)

2. عامل رفتاری: شامل ظاهر، لباس، شادابی و خوشرویی، احترام به طلاب، عدم عصبانیت و وضعیت گفتاری.

3. عامل مهارتی

* روش های بیان احکام (ادامه):

6. روش رمزی: در این روش به خاطر سهولت در حفظ و یادگیری، احکام به صورت رمز خلاصه می شود.

7. روش جمع باشباه و نظایر آن:

- چه چیزهایی وجوب فوری است؟

پاسخ: جواب سلام، سجده آیه سجده، تطهیر قرآن، نجات جان مومن، سجده سهو، نماز احتیاط، پوشش از نامحرم و ...

- آرامش در حال نماز واجب است، در چه حالتی می توان بدون آرامش نماز خواند؟

پاسخ: در قطار، هواپیما، نماز مستحبی، در نماز جماعت که امام در رکوع است و می توان نماز را ابتدا اقامه کرد و راه رفت تا به صف جماعت رسید.

8. روش طرح سوال:

9. روش معمایی: معماهای احکامی را می توان به تناسب شرایط سنی، روحی و معلومات افراد تقسیم و دسته بندی نمود.

10. روش مقایسه ای: مقایسه در تبیین احکام به صورت های مختلف ممکن است صورت گیرد مثلا: تفاوت وضوی مردان و زنان، تفاوت غسل های زنان و مردان، تفاوت بالغ و غیر بالغ و ... .

11. روش همراه با مسائل اخلاقی.

12. روش ارائه طرح کلی از احکام اسلامی.

13. تا حد امکان افراد را از راه تعقل وارد دین کند و به ایستگاه تعبد پیاده نماید.

14. زیبا کردن احکام اسلامی: احکام و دستورهای اسلام زیبا، جذاب و پر

استقبال می باشند به شرط اینکه درست و با روش زیبا بیان گردد.

ادامه کارگاه به صورت عملی ( آموزش انجام وضو، تیمم، غسل و کفن و دفن میت ) برگزار گردید.